مدل‌های اقلیمی از افزایش بارش پاییزی در غرب ایران حکایت می کند

به گزارش خبرنگار مهر نشست تخصصی «سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار؛ ال‌نینو» با حضور مدیران و کارشناسان وزارت نیرو، متخصصان هواشناسی و پژوهشگران حوزه آب در شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران برگزار شد و در این نشست، آخرین وضعیت شاخص‌های اقلیمی، روند گرمایش منطقه، خروجی مدل‌های پیش‌بینی بارش و کاربرد سامانه‌های پیش‌بینی سیلاب و خشکسالی در مدیریت منابع آب بررسی شد.

محمدرضا کاویانپور، رئیس مؤسسه تحقیقات آب وزارت نیرو، در این نشست با ارائه گزارشی درباره «آشنایی با سامانه پیش‌بینی سیل و خشکسالی» اظهار کرد: افزایش دمای زمین یکی از مهم‌ترین تغییرات اقلیمی است که آثار آن در مناطق مختلف جهان از جمله به شکل خشکسالی، سیلاب، آتش‌سوزی و سایر رخدادهای حدی مشاهده می‌شود. وی افزود: بررسی روند دما در چند دهه گذشته نشان می‌دهد گرمایش در بسیاری از مناطق جهان ادامه داشته و در ماه‌های اخیر نیز افزایش دمای سطح زمین و اقیانوس‌ها مورد توجه بوده است؛ موضوعی که می‌تواند بر چرخه آب، الگوی بارش و رخدادهای حدی اثرگذار باشد.

روند گرمایش در منطقه ادامه دارد

رئیس مؤسسه تحقیقات آب با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده درباره دما در کشورهای منطقه گفت: مقایسه روند دمایی ایران با کشورهایی مانند افغانستان، عراق، آذربایجان، پاکستان، عربستان، عمان و لبنان نشان می‌دهد روند افزایش دما در فصل تابستان در بخش‌هایی از منطقه قابل مشاهده است و در برخی کشورها شدت بیشتری دارد. کاویانپور ادامه داد: این تغییرات دمایی اهمیت بررسی همزمان دما و بارش را افزایش می‌دهد؛ زیرا افزایش دما می‌تواند در کنار تغییر میزان بارش، بر شدت و شکل رخدادهای بارشی نیز اثر بگذارد. وی با بیان اینکه رابطه میان دما و بارش در همه مناطق و فصل‌ها یکسان نیست، گفت: مطالعات مؤسسه تحقیقات آب بر اساس داده‌های چند دهه گذشته نشان می‌دهد رفتار بارش در دوره‌های مختلف تغییر کرده و در سال‌های اخیر، همزمان با افزایش دما، تغییراتی در الگوی بارش نیز مشاهده شده است.

مدل‌های مختلف بر افزایش بارش غرب کشور تأکید دارند

رئیس مؤسسه تحقیقات آب وزارت نیرو در ادامه با ارائه خروجی مدل‌های مختلف پیش‌بینی اقلیمی اظهار کرد: مدل‌های صادرشده در ماه سپتامبر برای ماه‌های پاییز، به‌ویژه اکتبر و نوامبر، در بخش‌هایی از ایران و کشورهای منطقه احتمال افزایش بارش را نشان می‌دهند. وی افزود: در یکی از مدل‌ها برای ماه اکتبر در بخش‌هایی از ایران بارشی در محدوده ۳۰ تا ۴۰ میلی‌متر پیش‌بینی شده و مدل دیگری نیز برای بخش‌هایی از کشور مقادیر حدود ۳۰ تا ۵۰ میلی‌متر را نشان می‌دهد.

کاویانپور ادامه داد: در خروجی برخی مدل‌ها برای بخش‌هایی از غرب کشور و حوزه زاگرس نیز افزایش بارش نسبت به نرمال مشاهده می‌شود و در بعضی از سناریوها، میزان بارش در برخی مناطق می‌تواند تا حدود ۷۰ میلی‌متر بالاتر از نرمال باشد. وی تصریح کرد: زمانی که خروجی مدل‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار می‌گیرد، یک الگوی نسبتاً مشترک در خصوص احتمال افزایش بارش در نواحی غربی کشور مشاهده می‌شود، هرچند این پیش‌بینی‌ها قطعی نیستند و باید با در نظر گرفتن عدم قطعیت مدل‌ها مورد استفاده قرار گیرند.

زاگرس در کانون پیش‌بینی‌های بارشی

رئیس مؤسسه تحقیقات آب با اشاره به اهمیت حوزه‌های آبریز غرب کشور گفت: بخش قابل توجهی از خروجی مدل‌های اقلیمی احتمال افزایش بارش را در غرب کشور و حوزه زاگرس نشان می‌دهد؛ مناطقی که بخش مهمی از منابع آب سطحی و مخازن کشور در آنها قرار گرفته است. کاویانپور افزود: اگر این پیش‌بینی‌ها محقق شود، افزایش بارش در حوزه‌های غربی می‌تواند از منظر افزایش ورودی سدها و تقویت ذخایر منابع آب اهمیت داشته باشد، اما در کنار مقدار بارش باید شدت، زمان وقوع و پراکنش جغرافیایی آن نیز مورد توجه قرار گیرد. وی تأکید کرد: افزایش دما می‌تواند باعث تغییر در رفتار بارش شود؛ بنابراین صرفاً بالا یا پایین بودن مجموع بارندگی برای ارزیابی شرایط آینده کافی نیست و باید نوع بارش و احتمال رخدادهای شدید نیز در نظر گرفته شود.

اثر ال‌نینو در پاییز پررنگ‌تر است

کاویانپور با اشاره به مطالعات انجام‌شده در مؤسسه تحقیقات آب درباره دوره‌های گذشته اظهار کرد: بررسی داده‌های سال‌های ۱۹۸۲ تا ۲۰۱۰ نشان می‌دهد اثر ال‌نینو بر بارش سالانه کشور در برخی مناطق قابل توجه بوده و بیشترین اثرگذاری این پدیده در فصل پاییز مشاهده شده است.